WWF Report

HET GEBIED

De Amoer-Heilong regio ligt in het verre oosten van Rusland en Noordoost-China en voor een klein deel in oostelijk Mongolië en Noord-Korea. Het is het stroomgebied van de rivier de Amoer die in het Chinees de Heilong heet. Het immense gebied is drie keer zo groot als Spanje, 1.500.000 km2. De Amoer is met zijn 4.500 km lengte een van de langste rivieren van Azië. Hij stroomt van de steppes van Mongolië door de ongetemde wildernis van China en Rusland naar de Stille oceaan. 3000 kilometer lang vormt de rivier de grens tussen China en Rusland. Het is een bijzondere rivier omdat er geen dammen in liggen. In het Amoerstroomgebied groeien uitgestrekte graslanden en bossen, waaronder een deel van de best bewaarde gematigde bossen ter wereld. Deze oude wouden zijn het leefgebied van tijgers, luipaarden, muskusherten en veel andere diersoorten. Zij zijn afhankelijk van de gezondheid van de bossen in Amoer-Heilong.

Een kaartje van het gebied.

AMOERLUIPAARD & TIJGER

De amoerluipaard en de amoertijger zijn naar de rivier vernoemd. Wij kennen de tijger beter als Siberische tijger. Siberische tijgers kwamen ooit voor in heel het Russische Verre Oosten, Noord-China en het Koreaanse schiereiland. In de jaren 1940 was de jacht op deze tijgers zo hevig dat er niet meer dan 40 in het wild over waren en hij op de rand van uitsterven stond. De Siberische tijger werd gered toen Rusland als eerste land ter wereld besloot om de tijger volledige bescherming te geven. Gelukkig op tijd: rond 1980 was daardoor het aantal amoertijgers weer toegenomen tot circa 500. Na de ineenstorting van de Sovjet-Unie nam de stroperij echter weer toe en daalde het aantal weer snel. Dankzij antistroperij-inspanningen van vele partners, waaronder WWF , is het aantal Siberische tijgers nu al een poosje stabiel op 480 – 500.

HUIDIGE SITUATIE

Ondanks de spectaculaire come-back van tijgers in het verre oosten blijft ook de Siberische tijger ernstig bedreigd, net zoals alle andere tijgerpopulaties in het wild. Tijgers leven nu in een gebied dat bij elkaar opgeteld nog maar 7 procent beslaat van hun oorspronkelijke verspreidingsgebied. Het totale aantal tijgers in het wild wordt geschat op 3200; begin 20e
eeuw was dat aantal naar schatting nog 100.000. WWF streeft er, samen met de 13 overheden van de tijgerlanden naar dat het aantal tijgers in het wild is verdubbeld in 2022, het volgende Chinese Jaar van de Tijger. Deze zeer ambitieuze doelstelling werd overeengekomen tijdens de ministeriele Tijger Top in St. Petersburg in 2010 en het is bijzonder belangrijk dat de overheden zichzelf dit doel gesteld hebben. WWF doet haar uiterste best hen daarbij te helpen.
WWF’s aanpak daarvoor is als volgt:
1. Het leefgebied van de tijger helpen behouden en vergroten en een beschermde status geven en het habitat tussen deze tijgerreservaten intact houden zodat de tijgerreservaten met elkaar verbonden blijven (met corridors).
2. Slim en doortastend werken aan het verminderen van stroperij; patrouilles aan de grond maar ook ontwikkeling en inzet van nieuwe technische hulpmiddelen om stropers een slag voor te blijven, de pakkans te vergroten, de strafmaat te verzwaren en door overtreders ook daadwerkelijk veroordeeld te krijgen.
3. Zorgen dat de prooidierstand op peil blijft door bij te voederen en desnoods extra prooidierpopulaties te introduceren.
4. Voorkoming en betere afhandeling van conflicten tussen mens en tijger zodat we minder tijgers verliezen die uit wraak soms worden gedood.

1. BESCHERMDE GEBIEDEN

De omvang van de tijgerpopulatie in Rusland is volgens het monitoringsysteem stabiel op ongeveer 475. De data laten zien dat op sommige meetplekken het aantal tijgers is toegenomen. Ook is gebleken dat tijgers de middenstroom van de Toemninrivier en de omgeving rond de stad De-Kastri in Rusland hebben bereikt, die ongeveer 500 kilometer verder naar het noorden liggen dan waar tijgers zich tot nu begaven. Hij is zijn leefgebied dus aan het vergroten. In China leven maar rond de 20 tijgers in het wild. Het Chinese tijgermonitoring-systeem
laat zien dat de oppervlakte van het gebied in Noordoost-China waarin de Siberische tijger zich beweegt, is toegenomen met meer dan 10 procent vergeleken met 2009. In juni 2014 zwom een tijger de Ussuri-rivier over van het Bolshekhekhtsirsky National Reserve in Rusland naar het Sanjing NR in China. Twee vissers legden het zwemmende dier vast op telefoon en speelden het filmpje door naar de Chinese omroep die het op TV uitzond.

Na meer dan 10 jaar hard werk zijn nu bijna alle kerngebieden voor tijger en luipaard in Rusland nu formeel tot beschermd gebied uitgeroepen en worden als zodanig beheerd door de overheid. De Russische en Mongoolse regering zijn officieel overeengekomen om een grensoverschrijdend beschermd gebied op te richten: Bron van de Amoer. Gebieden die deze tijgerreservaten verbinden worden meer en meer op een manier beheerd die er voor zorgt dat tijgers en luipaarden zich er goed kunnen handhaven. Zo passen houtkapbedrijven het FSC-beheerssysteem toe, beheren lokale gemeenschappen het bos duurzaam en stimuleren jachtbeheerders de wildstand, allemaal op initiatief van en ondersteuning door WWF. Na meer dan 10 jaar hard werk zijn nu bijna alle kerngebieden voor tijger en luipaard in Rusland nu formeel tot beschermd gebied uitgeroepen en worden als zodanig beheerd door de overheid. De Russische en Mongoolse regering zijn officieel overeengekomen om een grensoverschrijdend beschermd gebied op te richten: Bron van de Amoer. Gebieden die deze tijgerreservaten verbinden worden meer en meer op een manier beheerd die er voor zorgt dat tijgers en luipaarden zich er goed kunnen handhaven. Zo passen houtkapbedrijven het
FSC-beheerssysteem toe, beheren lokale gemeenschappen het bos duurzaam en stimuleren jachtbeheerders de wildstand, allemaal op initiatief van en ondersteuning door WWF.

Daarnaast zijn 3 eco-corridors van in totaal 103.000 hectare verwezenlijkt in de provincie Khabarovsky. De connectiviteit van de belangrijke tijgerpopulatie in Sikhote-Alin en die van de noordelijkste groep in Anuiskiy National Park is daardoor veiliggesteld. In Rusland heeft inmiddels in totaal ruim 11 miljoen hectare bosgebied een beschermde status. De volgende kaart laat zien waar de belangrijkste beschermde gebieden liggen; de getallen die erbij staan geven het aantal tijgers aan die er drie jaar geleden en recentelijk zijn geteld.

Het Suiyangreservaat in China is in december 2013 opgewaardeerd tot een nationaal reservaat voor de amoertijger en amoerluipaard. Dat betekent dat de beheerders ervan nu op nationaal niveau om financiering kunnen vragen voor hun natuurbeschermingswerk. Dat is goed nieuws omdat de middelen van de centrale overheid veel groter zijn dan die van de regionale overheden. Door ervoor te zorgen dat gebieden op nationaal niveau de status van beschermd gebied krijgen lukt het om veel van de nodige maatregelen door de Chinese autoriteiten bekostigd te krijgen, met name de salariëring van de benodigde mankracht om een goed beheer van het gebied te waarborgen. Nadat deelnemers aan het tijger- en luipaardmonitoringnetwerk van WWF -China melding hadden gemaakt van tijgersporen, is de bosbouwdienst van Tianqiaoling begonnen met de voorbereidingen van de aanvraag om een nationaal reservaat van het gebied te maken. WWF in China ondersteunt dit proces.

LUIPAARDEN

Begin november 2013 meldden natuurbeschermers dat ze een vrouwelijke Siberische tijger met een paar welpen hadden gezien in het Chinese Hunchun Natuurreservaat, op de grens van China en Rusland. Onderzoekers die de dag erna ter plekke gingen kijken, vonden de sporen van een bekend tijgervrouwtje en van 2 of 3 jongen. Het gebeurt wel vaker dat sporen worden aangetroffen van solitaire tijgers die langs de Chinees-Russische grens heen en weer wandelen, maar een tijgerfamilie is nieuw. Ook een luipaardgezin werd gespot, op een videocamera die WWF had geplaatst.

SUCCESVOLLE VOORTPLANTING IN VEILIG GEBIED

Het ziet er dus naar uit dat amoerluipaarden en Siberische tijgers zich met succes voortplanten in China, waar de populatie door stroperij zo goed als verdwenen was. Het betekent ook dat
ze verder de binnenlanden van China intrekken vanaf de grens met Rusland. Daar groeien de populaties tijgers en luipaarden kennelijk hun huis uit, wat maakt dat de dieren op zoek gaan naar nieuw territorium. Ze maken daarbij gebruik van de corridors en het netwerk van de reservaten van Wangqing, Hunchun, Suiyang en Dongning om Noordoost-China te verkennen en koloniseren. WWF maakt die corridors en beschermde gebieden mede mogelijk door te werken aan het behoud en uitbreiding van leefgebied en prooidieren voor deze grote katten.

2. WETGEVING EN HANDHAVING TEGEN STROPERIJ

De Russische regering voerde in maart 2013 een herziening van Natuurbeschermingswet door: straffen op misdaden tegen wilde dieren zijn nu veel strenger. Niet alleen het illegaal jagen op bedreigde diersoorten wordt voortaan bestraft maar ook het vervoeren en bezitten van producten van bedreigde dieren. Het doel van de wet is om stroperij tegen te gaan door mensen die voor de rechter verschijnen ook daadwerkelijk te laten voelen dat ze met illegale praktijken bezig zijn geweest. Het is in de nieuwe wet niet meer mogelijk voor stropers om te beweren dat ze, bijvoorbeeld, de tijgerdelen die ze bij zich hebben, hebben gevonden. WWF was nauw betrokken bij de beraadslagingen over de nieuwe wet met de regering. Het werk van de patrouille-eenheden die de pakkans zo hoog mogelijk maken wordt op deze manier tot een beter berechting en zal zo hopelijk afschrikwekkend werken. Dat de wet wordt toegepast bleek in 2014:

GEVANGENISSTRAF EN BOETE VOOR STROPER

Twee jaar cel en 15.000 euro boete kreeg een Russische stroper in maart 2014 door de rechter opgelegd voor het illegaal jagen op een Siberische tijger. Het is de eerste keer in 10 jaar dat
een stroper gevangenisstraf krijgt voor het doden van een zeldzame diersoort. WWF is tevreden met de uitspraak en hoopt dat veroordelingen met deze strafmaat normaal worden; in november 2012 kreeg een tijgerstroper alleen nog 14 maanden werkstraf plus een boete.

FORENSISCHE EXPERTISE WWF

Medewerkers van WWF-Rusland waren als forensisch experts betrokken bij het crimineel onderzoek om de doodsoorzaak van de tijger vast te stellen. Het delict vond plaats in mei 2012. De stroper jaagde de tijgerin op, schoot haar dood, vilde haar en verstopte de huid bij een rivier. Hij werd later opgepakt toen hij de vacht probeerde te verkopen. Pavel Fomenko van WWF-Rusland: “WWF volgt praktisch elke zaak waarbij zeldzame dieren dood aangetroffen worden, vooral als het om een tijger of amoer luipaard gaat. We wachten nog steeds op de berechting van twee mannen die in 2012 in het bezit van tijgervellen werden betrapt, de ene met 6 en de ander met 8.”

VOORTAAN OOK HANDEL STRAFBAAR

“In 2013 verhoogde het Russische ministerie van Natuur en Milieu de boete op tijgerjacht van 10.000 naar meer dan 22.000 euro. Als je nu een tijger doodt hangt je voortaan een behoorlijke
celstraf boven het hoofd en een boete die aanzienlijk hoger is dan wat de tijger zou opbrengen. Behalve dat de straffen omhoog gegaan zijn, is, en dat is cruciaal, ook de handel in tijgerproducten een ernstig vergrijp geworden. Het wordt zwaarder bestraft – dat zien we aan deze veroordeling. Dat ook handel strafbaar werd was een punt waar WWF-Rusland op stond.” WWF was als adviseur nauw betrokken bij de nieuwe natuurwet uit 2013.

Iedere patrouille is uitgerust met moderne communicatiemiddelen en middelen om ter plekke bewijsmateriaal vast te leggen voor proces verbaal en mogelijke vervolging. Het volgende overzicht geeft weer welke wildlife crime-delicten met behulp van WWF zijn onderschept en aangepakt in de jaren 2011 – 2013: 3. Jachtdomeinen en prooidieren

In 2013 werd er een groot stroperijsyndicaat opgerold in Rusland, met behulp van WWF.

3. JACHTDOMEINEN EN PROOIDIEREN

Het aantal tijgers in de samenwerkende jachtdomeinen in het Russische Verre Oosten, Tigr, Medved, Sinegorye, Zuid Vallei, Borisoskove en Sidatun, is stabiel met gerede kans dat de populaties groeien. Dit is mede te danken aan een gezonde prooidierstand. Het aantal prooidieren, waaronder reeën en wilde zwijnen, is toegenomen doordat ze door WWF van extra voedsel zijn voorzien in de winter. In diepe sneeuw is het voor reeën en ander wild moeilijk om voldoende voedsel te vinden en de winter door te komen. De zwijnen zijn daarnaast ook gevaccineerd tegen varkenspest.

Een dik sneeuwpakket kan desastreus zijn voor prooidieren als reeën; ’s winters bijvoeren geeft hun hogere overlevingskansen waardoor de prooistand op een hoger peil blijft – en dat is goed voor tijgers en luipaarden.

In China, waar ze de aanpak van WWF in Rusland hebben overgenomen, gaat het dankzij bijvoederacties ook een stuk beter met de prooidierstand. Monitoringdata van de belangrijkste tijgergebieden (Wangqing, Hunchun, Suiyang, Dongning) laten zien dat de prooidichtheid er is verdubbeld vergeleken met 2010 en in Wangqing zelfs verdrievoudigd. Behalve bijvoeren in de winter zijn er ook edelherten en sikaherten uitgezet die zich goed hebben vermenigvuldigd. De anti-stroperijpatrouilles doen ook de bijvoederstations aan om te zien of de prooidieren er veilig zijn. Ondanks de relatief gemakkelijke bereikbaarheid werden geen bewijzen van stroperij vastgesteld. Ook het feit dat de voederplaatsen goed bezocht werden kan als indicator worden gezien voor de veiligheid van de plekken.

4. WILDLIFE CONFLICT

Op de jaarlijkse viering van Tijgerdag in september reikte WWF-Rusland verdovingsgeweren uit aan een aantal leden van de speciale conflictmanagementgroepen van
het ministerie van Wild en Jacht in de Russische Amoerregio. Daarmee worden probleemtijgers gesedeerd waarna ze worden onderzocht op mogelijke lichamelijke oorzaken voor het agressief gedrag (en eventueel verzorgd) en naar gebieden gebracht waar ze geen conflicten met mensen kunnen veroorzaken. Elf gevallen van mens-tijgerconflicten werden
afgelopen periode geregistreerd in de Russische Amoer-Heilongregio. Alle elf zijn behandeld en opgelost door de conflictmanagementgroepen. Het aantal conflicten met tijgers neemt ook in Rusland toe, net als in andere tijgerlanden. In een aantal gevallen komen daar tijgers bij om, of moeten zij in een rehabilitatiecentrum worden opgevangen.

TIJGER EN LUIPAARD HELPEN NATUUR VAN HEEL RUSLAND

De Russische president Vladimir Poetin heeft op 7 november 2013 een ‘Lijst van Opdrachten’ ondertekend voor de bescherming van de Siberische tijger en de amoerluipaard in het
Russische Verre Oosten. De lijst is voor een groot deel de neerslag van voorstellen die de afgelopen jaren zijn gedaan door WWF voor meer dan alleen deze twee grote katten.
De bevelen die Poetin heeft uitgevaardigd zijn een opvolging van de toezeggingen die hij heeft gedaan op de internationale Tijgertop die in 2010 in St. Petersburg is gehouden. De autoriteiten van de staten die samen de Russische Federatie vormen moeten zorgen dat er wetten worden aangenomen die nodig zijn om jacht en stroperij aan banden te leggen.
Ook moeten de staten een systeem ontwikkelen om de oorsprong van hout te monitoren. Daarnaast hebben verschillende juridische en veiligheidsinstanties opdracht gekregen vaart
te maken met de voorstellen die ze voorbereiden ter verbetering van het werk tegen illegale houtkap en stroperij, en ze in te dienen.

BETERE BESCHERMING VAN GROTE KATTEN ÉN HUN LEEFGEBIED

“Jarenlang zijn beslissingen over de bescherming van zeldzame diersoorten uitgesteld of niet genomen. Nu zijn data vastgelegd in de Lijst waardoor het proces niet langer vertraagd zal
worden”, zegt Sergey Aramilev, biodiversiteits-deskundige van WWF in het Amoer-Heilonggebied. “Het is heel belangrijk dat de lijst het niet alleen heeft over de zeldzame grote katten
maar ook over de bescherming van hun leefgebied.” In praktijk betekent het bijvoorbeeld dat opzichters in jachtconcessies voortaan officiële rechten krijgen, zoals om te fouilleren; daardoor neemt het aantal inspecteurs dat kan toezien op stroperij aanzienlijk toe, iets waar WWF blij mee is aangezien het stropen van tijgers in Rusland ook afgelopen jaar niet is gestopt – nu is er extra mankracht om stroperij verder onder controle te krijgen.

NATIONAAL PARK VOOR DE BIKIN-RIVIER

De lijst bevat ook de opdracht een nationaal park op te richten voor de Bikinrivier in de Amoer-Heilong-ecoregio. Sinds lange tijd heeft WWF aangedrongen op bescherming van de Bikin en het behoud van de traditionele wijze waarop de oorspronkelijke bevolking gebruik maakt van de natuurlijke hulpbronnen in het gebied. (bron: WWF-Rusland)

Een typisch landschap in het Amoergebied; uitgestrekte bossen doorsneden met rivieren.

SINO-RUSSISCHE SAMENWERKING

Samenwerking tussen China en Rusland om de tijger en luipaard een betere toekomst te bieden is essentieel. Hiervoor hebben we al een aantal voorbeelden gegeven hoe er wordt
samengewerkt en men leert van elkaars ervaringen en technieken. Uiteindelijk hebben de overheden de verantwoordelijkheid om de toekomst van deze diersoorten veilig te stellen.
In 2013 is er een overeenkomst gesloten tussen de aangrenzende provincies van Rusland en China om samen te werken. Deze politieke beslissing is noodzakelijk om het werk aan in het
veld mogelijk te maken.

PLANNEN VOOR DE KOMENDE JAREN

De komende jaren zetten wij ons werk voor de bescherming van de Siberische tijger en amoerluipaard voort – ons werk is een kwestie van de lange adem en deze diersoorten zijn
voor hun voortbestaan afhankelijk van een niet-aflatende bescherming door mensen. Samen met onze partners, de verschillende overheden, plaatselijke bevolking, houtkapbedrijven en
beheerders van jachtterreinen zullen we onder meer:
• De verschillende patrouille-eenheden blijven steunen zodat het toezicht in de uitgestrekte gebieden van de Amoerregio zo goed mogelijk is. We maken de pakkans voor stropers zo hoog mogelijk.
• Samenwerken met de rechtgevende macht om alle rechtszaken die te maken hebben met wildlife crime ook daadwerkelijk goed worden afgehandeld.
• De beschermde gebieden, en vooral de nieuwe, verder steunen met training en materialen (bv vervoermiddelen) om de capaciteit voor het beheer van het gebied verder op te
bouwen.
• Er op toezien dat de FSC-gecertificeerde bosbouwers in het Amoer-Heilonggebied het bos dusdanig beheren dat zij geschikt blijven als leefgebied voor tijgers en luipaarden
• Prooidieren bijvoeren in de aankomende winter mocht daar noodzaak toe zijn
• Verder werken met de federale en provinciale overheden om te zorgen dat het landgebruik in het Amoer-Heilonggebied zodanig is dat grote landschappen hun natuurlijke staat
zoveel mogelijk behouden waarbij de beschermde gebieden als kernhabitat fungeren voor tijgers en luipaarden
• Samen met de Russische autoriteiten de grote periodieke tijgertelling uitvoeren zodat we de tijgeraantallen kunnen updaten. De laatste telling werd in 2005 gedaan. In de tussenliggende periode doen we jaarlijks een telling in een beperkt aantal representatieve gebieden om een toe- of afname in het aantal tijgers snel te kunnen detecteren.